"БЕРЛИН ЭРТАГИ - La historia que me contaron en Berlín" relato de Sherzod Artikov

Эрталаб Котбуссер Тордаги метро станциясига бордим. Ташқарида тиним билмай ёмғир ёғарди. Майдалаб, юракни эзиб-эзиб. Станцияга боргач, у ердаги кичкинагина емакхонага кирдим. Емакхона эшиги олдида йўқсил болакай скрипкасида аллақандай куйни ижро этарди. Ўтган-кетганлар унинг олдидаги мис идишга чой-чақа ташлаб ўтишар, бир чеккада ўтирган дайди ит атрофига норози қиёфада қараб, бўрига ўхшаб увилларди.  

Емакхонада сендвич еб, сутли қаҳва ичдим. У ердаги столда кимдир “Билд” газетасининг эски сонини қолдириб кетган экан. Шунга кўз югуртираётгандим, станцияга бир пайт метро келиб тўхтади. Газета томон йўналган эътиборимни унга қаратдим. У ҳар доимгидек белгиланган вақтда жойидан қўзғалиб кетди. 

Германияда аниқлик худди касалликка ўхшайди. Метро, мисол учун, тонгги соат саккиздан ўн беш дақиқа ўтганида жойидан қўзғалиши керакми, доим шундай бўлади. Муштарийни ушбу станцияда илк учратган куним ҳам шундай бўлганди. Ўшанда ҳам ташқарида ёмғир шаррос қуярди. Мен метронинг ичида эдим. Метро юра бошлагач, Муштарийни у томонга югургани эсимда. Уни метро томон халлослаб югуриб келаётганини кўриб, ўрнимдан сакраб тургандим ҳамда метронинг ёпилишни бошлаган эшикларини гавдам билан тўсиб олгандим. Шундай қилинса метро юрмайди, аниқроғи, эшиклари ёпилмаса юрмайди. Муштарий унга чиқиб олгач, нафасини ростлаб-ростламай менга миннатдорчилик билдирганди.

−Сизга ачинганимдан шундай қилдим,- дегандим унга жавобан. 

У эса миннатдорчилик билдиришда давом этганди.

−Барибир ташаккур! Манзилимга ярим соат кечикиб боришдан халос қилдингиз.

Ташқарида ёмғир ёғаётгани боис унинг усти ивиб кетган, турмакланмаган узун сочлари ҳўл, буғдойранг юзидан тинмай ёмғир томчилари оқиб тушарди.

−Соябон олиш эсингиздан чиқибди-да.

−Хотирам сал чатоқроқ. Кўпинча зарур нарсалар шунақа эсимдан чиқади. 

Ўшанда унинг эгнида одмигина пушти ранг костюм бўлиб, шу ва қора рангдаги классик услубда бичилган, пойчаси кенг шими билан қўлидаги кўримсиз сумкаси уни камтарона кўрсатар, кўзлари тубидаги сокинлик ва харакатларидаги босиқлик одамда у билан гаплашишга майл  уйғотарди... 

Станциядан чиқиб, Хеерштрасседаги китоб дўконига кирдим. Муштарий кетгач, бу ерда унинг ўрнига бошқа қизни ишга олишибди. У Лотин Америкаликка ўхшади. Истарали, қорамағизгина. Ичкарига кирганимни кўриб, дарров ёнимга ошиқди ва мендан ёрдам керак-керакмаслигини сўради. Мен қўлим билан бунга ҳожат йўқ дегандек ишора қилдим. Китоб дўконида айтарли ҳеч нима ўзгармаганди. Бу ерда кўп қолмадим. Қуруқ чиқиб кетишни ўзимга эп кўрмай, Кафканинг унча қиммат бўлмаган китобларидан бирини қўлтиқлаб ташқарига чиқдим. 

Бу ерга биринчи киришимда сал бошқачароқ бўлганди. Менга Муштарий пешвоз чиққан, уни кўриб бир зумда танигандим. У ҳам метро воқеасини эслаб, мени дархол таниган ва қирмизи лабларини сал қимтиб, сездирмай жилмайиб қўйган, кейин ёнимда юриб анча-мунча китобларни тавсия қилганди.

−Университетдаги ўқишимдан бўш пайтимда бу ерда ишлайман,- деганди Райнер Мария Рилкенинг шеърий китобини менга тавсия қиларкан.

Унинг бу гапларига ўшанда унча эътибор бермагандим, чунки бу табиий ҳол эди. Германияда маҳаллий талабалар ҳам, ҳориждан келган талабалар ҳам бўш пайтларида турли хил дўкон, ресторан ва ташкилотларда соатбай ишлашарди. Диққатимни ўзига жалб этган нарса бошқа эди. Муштарий ўзини Ўзбекистондан эканлигини айтганда, унга қаттиқ тикилиб қолгандим.

−Намунча тикилиб қолдингиз?- деганди у шунда қизариб-бўзариб.

−Бобомнинг юртидан экансиз.

У гапимни эшитиб ҳайрон қолганди. Мени немис деб ўйлагани аниқ. Ташқи томондан албатта немисга ўхшардим, онам немис аёли эди, ўзим оқ-сариқдан келгандим, соф немис тилида гапирардим. Қолаверса, қалбан ҳам немис эдим. Лекин бобом ўзбек эди. Гарчи у бу ҳақида отам ва менга чурқ этиб гапирмаган, киндик қони тўкилган юрт ҳақида лом-мим демаган бўлса-да, (отамни билмадим-у) мен бу ҳақида билардим. Тўғрироғи, тасодифан билгандим. Унинг ўлими яқин қолган пайтда ёзган, болалигидан тортиб уруш пайти ва ундан кейинги ҳаётини қамраб олган  кундалиги анча йиллар бурун қўлимга тушиб қолганди. Ўшанда мактаб ўқувчиси эдим. Бобом кундалигида кўп нарсалар ҳақида ёзганди. Кундаликда ёзилишича, у юрти бўйлаб хунрезликларни йўлга қўйган, отасини қатағон қилган, онасини Сибир деган совуқ ерга сургун қилган, сунъий очарчиликни юзага келтирган Сталин ва болшевиклардан жирканарди, эҳтимол шунинг учун бўлса керак уруш йиллари Бухенвалд концлагеридаги асирликнинг аянчли оқибати ва ўзига ўхшаган асирларнинг кундан кунга бекорга ўлиб кетишаётганини кўриб, ана ўша бир тўда болшевиклар учун умрини хазон қилишни истамай Туркистон легионига ўтган ва ҳамюрти, легион фаоли Рўзи Назар қўлида уруш тугагунича хизмат қилганди.

Кундалигида у ўзини аллақандай Марғилон деган шаҳардан эканлигини ёзганди. Бу шаҳар атрофи баланд тоғлар билан ўралган водий ён бағрида жойлашган экан. Мен ўшанда бобом дунёга келган бу шаҳар ҳақида биринчи марта ўқигандим ва у ҳақида тўлиқроқ билишни жуда-жуда хоҳлагандим. Ҳатто, кундаликда бу ҳақида юзаки маълумот берилгани учун иложини топиб бобомдан батафсилроқ сўрамоқчи бўлганман. Аммо хонадонимиздаги ғалати муҳит бунга ҳечам имкон бермасди. 

Емакхонамизда бобомнинг Рўзи Назар билан нацистлар ҳарбий кийимида тушган сурати ҳар доим деворда осилганча турар, овқат пайтида ҳам, байрамларда ҳам, қачон ва қайси пайт бўлмасин бобом нуқул оғзига талқон солгандек жим ўтирар, юзи тунд кўринар, унинг бу ҳолати ва жиддий қиёфаси ундан тайинли гап чиқмаслигига мени ишонтирарди. Айниқса, у ўз юрти ҳақида умуман гапирмас ва бунақа саволларга назаримда тоқат қилолмасди. У овқатдан олдин менга номаълум тилда қандайдир дуони пичирлаб, сўнг овқатланар, кунчиқар томонга юзланиб четлари попукли узунчоқ гиламча устида кунига беш маҳал ибодат қилар, бироқ она юрти ва у билан боғлиқ хотиралардан доим ўзини олиб қочарди. Шу хотиралардан қутулиш учун ҳам, менимча, немис аёли бўлган бувимга уйланганди, отамга ҳам немисча тарбия берган, унга немис қаллиқ топган, хатто мени ҳам болалигимдан немис тили, маданияти ва удумлари асосида тарбиялаганди. Уйимизда немис тилидан бошқа тилда гапириш таъқиқланарди, ваҳоланки бунга бизда зарурат ҳам йўқ эди, чунки ҳаммамиз бобомнинг саъй-ҳаракатлари эвазига қон-қонимизгача немисга айланиб улгургандик. 

Унинг бундай йўл тутганини гоҳида ўзимча тушунгандек бўлардим. У она юртидаги ўша пайтдаги сиёсий муҳит ва вазиятдан ўлгудек норози, аламзада бўлган ва ўзининг наздида тутган йўли учун ўзини айбламас, ўзини бунга тўла ҳақли деб биларди. Бироқ шунча норози ва аламзадалигига қарамай, нима учун у отам ва менга ўз исмига ўхшаш, ўзи туғилган юртни ва мансуб бўлган элни ёдга солиб турувчи исмлар қўйганини сира тушунмасдим. Отамга Бахтиёр, менга эса Исфандиёр деб исм қўйганди. Бу сиртдан қараганда худди тақдир ҳазилига ўхшарди. Айнан шу исмларимиз туфайли бу ерда айримлар бизни немис деб ҳисобламас ва Германияга Туркиянинг гадой топмас чекка қишлоқларидан келиб қолган деб ўйларди. 

Муштарийга бу гапларни айтиб бераётганимда унинг кўзларидан ёш чиқиб кетганди. Маълум бўлишича, унинг бобоси урушдан қайтмаган экан. Балки, у бобом ва унинг қуролдошлари бўлган легиончилар ёки нацистлар отган ўқларнинг бирортасидан халок бўлгандир. 

−Бобонгиз тилга олган шаҳар билан менинг она шаҳримни саксон чақиримлик масофа ажратиб туради,- деганди кейин Муштарий ўзини қўлга олиб.

У билан гаплашарканман, бобомнинг кундалиги орқали менга маълум бўлган юртга нисбатан тафаккуримда яралган қизиқиш тобора ортиб борарди. Марғилон, Андижон, Фарғона... Муштарий бу атрофи осмонўпар тоғлар билан ўралган, сўлим водий бағрида жойлашган шаҳарларнинг ҳар бири ҳақида, у ердаги урф-одатлар ва анъаналар, одамларнинг турмуш тарзи ҳақида менга ҳар сафар эринмай гапириб берарди. 

Мен доим банкдаги ишим тугагач, вақт топиб мана шу китоб дўконига шошардим. Табиийки, Муштарий шу ерда бўларди. Мазкур китоб дўкони томон мени қандайдир кўзга кўринмас қўл етаклар, ўзимга олдин номаълум бўлган ширин туйғу жалб қиларди. Бу ерга узоқ пайт келмай қўйсам ҳар гал менга кислород етишмаётгандек бўлар ва келиб Муштарий билан озгина суҳбатлашганимдан сўнггина кўнглим жойига тушиб, бир текис  ва равон нафас олишни бошлардим.

Гоҳида унга гул совға қилиш ёки уни бирорта ресторанга тушликка таклиф қилишни хаёл қилардим, аммо феъл-атвор жиҳатидан тортинчоқ инсон бўлганим ҳамда аёлларга эътибор қаратишга унча одатланмаганим учун бунга фаросатим тўлиғича етмас, айрим ҳолларда эса журъатим заифлик қиларди. Ҳали бунга эрта деб ҳам ҳисоблардим, чунки Муштарийдан кўпинча бобомнинг юрти ҳақида сўрардим, бошқа мавзуда деярли кам суҳбатлашардим, ийманардим. У ҳам фақат олисдаги ўзи ва бобом туғилган юрт хақида гапириб тасаввуримни кундан кунга бойитар ва у ҳақидаги билимимни ортиб боришига сабабчи бўлар, бунинг натижасида, ўша юртни ўз кўзим билан кўриш орзуси беихтиёр юрагимда аланга олиб гуриллаб ёнар ва бошқа мавзу ҳақида оғиз очиш хаёлимгаям келмасди. 

Ниҳоят, бир куни журъатим етиб Муштарийни тушликка таклиф қилдим. У аввалига ишонқирмади, кейин бу таклифимни ўйлаб кўришини айтди. Европа маданияти билан яқин таниш бўлган мендек инсонга, тан оламан, бу ғалати туюлди, чунки бу ерда турмушга чиқмаган қизни кимдир тушликка таклиф қилса, у сираям буни ўйлаб кўраман қабилида гапирмасди. 

Бирга тушлик қилган кунимиз ҳам эсимда. Якшанба бўлгани учун мен ҳам, Муштарий ҳам енгил тин олиб, ресторанда хотиржам ўтиргандик. 

−Ҳоҳлайсизми, сизга ўзбек тилини ўргатаман?- деди бир маҳал Муштарий сардиния балиғини тановул қилаётиб.

Бу пайтда мен содали сув ичаётгандим ва унинг саволи мен учун кутилмаган янгилик бўлди.

−Қандай бўларкин?

Ўша куни илк машғулотимиз бўлиб ўтди. Торштрасседаги унча катта бўлмаган рестораннинг ўзида, Муштарийнинг кўмаги билан мен “салом”, “ҳайрли кун”, “аҳволингиз яхшими” ва шунга ўхшаш ўнлаб сўз ва ибораларнинг ўзбекча варианти билан танишгандим. Уларни тилимда талаффуз қиларканман, кўнглимда ўзгача ҳиссиётларни туйгандим. Боиси, биринчи марта бобомнинг она тилида гапиргандим.

Бошқа томондан, айнан ўша куни Муштарийга биринчи марта аёл сифатида қарагандим. У беҳад чиройли эди. Бунинг устига кўнгилчан ва самимийлиги чегара билмасди. Қуруқ ва табиатан жиддий юрадиган немис қизларига ўхшамасди. Унинг устидаги тушлик учун кийиб чиққан бинафшаранг кўйлаги уни янаям чиройли қилиб кўрсатар ва юрагимда ниш уришни бошлаган ширин туйғу билан тўлиб-тошиб бораётган меҳр аралаш унга бот-бот суқланиб тикиларканман, кўзимиз тўқнаш келиб қолса мен бу ишимдан хижолат бўлар, у эса икки яноғи қизариб ноқулай аҳволга тушарди. 

−Исмингиз маъносини биласизми?- деди Муштарий ўшанда ўртага тушган шунақа ноқулайликка барҳам бериш учун. 

Мен масалан Себастян, Петер, Паул каби немисча исмлар маъносини, айримлари авлиёларнинг исмлари эканини билардим. Аммо ўз исмим қандай маъно билдириши хусусида бирор марта ўйлаб кўрмагандим. 

−Яратганнинг тухфаси... Исмингиз шундай маънони англатади.

У ҳақ эди. Исмимни бобом бежиз бундай қўймаган. Айтишларича, онам мени дунёга келтириш жараёнида жуда қаттиқ қийналган, азоб тортган. Бобом ўша кезлари отамдан ҳам чуқур изтиробга тушган ва ётоқхонасидаги жавонда турадиган ўша гиламчага чўк тушиб, ёрдам сўраб тинмай худога илтижо қилган экан.

Шундан сўнг, Муштарий ресторан деразаси узра кўчага ўйчан тикилиб қолганди ва пичирлаб ўз исмининг маъносини айтганди.

−Сизга қизиқ эмасдир бу, шундай бўлса-да айтдим.

У билан олти ойга яқин муддат ичида мулоқот қилиш ва кунда бўлмаса-да, дийдор кўришиш натижасида унга ҳаддан зиёд боғланиб қолгандим. Буни бутун вужудим билан ҳис қилиб яшардим. Шунгадир балки, бир куни у ўқишини тамомлаганини айтганида ичимда ғашлик юзага келди. У ўқишини тамомлаган ва бу ерда қолиш учун ортиқ унда сабаб йўқ эди. Мен ўзимга ўзим шундай дердим. Шунга қарамай бундан ич-этимни ердим, безовталигим сарҳад билмасди. Энг қизиғи, у ҳам юртига қайтиб кетаётгани учун хурсанд кўринмас, мен каби безовталанар ва нигоҳидаги маъюслик менга тикилганида янаям аниқроқ қалқиб юзага чиқарди. Худди кечагидек эсимда: 

−Ўзим ўқиган мактабда немис тилидан дарс бераман,- деди у йўл-йўлакай ундан келгусида нима қилмоқчилигини сўраганимда менга узоқ ва маъюс тикилиб.

Аэропортда у билан хайрлашаётганимда эса:

−Германияни бир умр соғиниб яшайман,- деди мендан кўзларини олиб қочиб.

Унинг кетганига ҳам мана уч ойдан ошди. Уч ой ўтди орадан. Уч ойдан бери мана бу хўмрайган осмон остидаги биров билан иши йўқ, роботсимон, худди соат механизмидек аниқлик ичида кун кўриб зерикмайдиган одамларга тўла улкан Берлинда энди у йўқ.  Вақтим бўлди дегунча, уч ойдан буён мана шундай тентираб ўша метро станциясига, китоб дўконига ёки Торштрасседаги ресторанга бораман. Ҳис-туйғуларим ва Муштарий билан боғлиқ хотираларим мени ўша ерларга етаклайди. Соатлаб ўша ерларда ўтираман. Муштарийни эслаб, у ўргатган ўзбекча сўз- ибораларни бирин-кетин талаффуз қиларканман, туриб-туриб бобомнинг юрти ҳақида энди ҳеч ким билан гаплаша олмаслигим алам қилиб кетади. 

...Кечга яқин ҳеч тинишни билмаган ёмғир остида Хеерштрасседан Фридрихштрассе томон юрдим. Уйимиз ўша ерда эди. Ота-онам уйда бўлиб, отам газета ўқиш билан банд, онам одатига кўра қиш яқин қолгани учун иссиқ пайпоқ тўқиш билан овора эди. Йўлакдан ўтиб, емакхонанинг ўртасидаги столга яқинлашганимда девордаги бобомнинг Рўзи Назар билан бирга тушган суратига яна кўзим тушди. У ҳарбий кийимда, виқордан кўра дард билан атрофга тикилиб турарди. У ердаги стуллардан бирига ўтирдим. Онам ошхонадан косада товуқ шўрва олиб чиқиб олдимга қўйди. Қошиқ билан косанинг ичини кавларканман, ичимда Муштарий кетганидан бери менга тинчлик бермай келаётган ҳис яна менга азоб бера бошлагандек бўлди. Балки, соғинчдир ёки ҳижрондир бу ҳис. Балки, айрилиқ ҳиссидир. Бироқ, мени жуда ёмон азоблашни бошлади. Охири, ортиқ бардошим етмади, чидолмадим ва қандай қилиб бу гап оғзимдан чиқиб кетганини билмай ҳам қолдим.

−Дада, мен бобомнинг юртига бориб келмоқчиман,- дедим бир маҳал овқатдан бошимни кўтариб, отамга юзланарканман.

Отам газетадан бошини кўтариб, уни икки буклади-да, кўзойнаги остидан менга пича ҳайрон бўлиб тикилди. Кейин ҳеч нима бўлмагандек яна газета ўқишга тушди. Орага бир неча дақиқалик жимжитлик оралади.

−Банкдаги ишинг қолиб кетади,- деди у анча ўтиб.

−Таътил оламан,- дедим мен ҳеч бўш келгим келмай.

−Ўша ерга бориш сен учун шунчалик муҳимми?- деди у бўш келмаётганимни кўриб пешонасини тириштираркан.

−Қўйинг, бориб келаверсин,- деди бир пайт бурчакдаги диванда ишини қилиб жим ўтирган онам унинг олдига келиб суҳбатимизга қўшиларкан.

Отам бир лаҳза ўйланиб қолди, сўнг бошини қимирлатиб розилик бергандек бўлди. Онам эса бобомнинг хонасига кириб, у ердан нимадир кўтариб чиқди. Бу ранг-баранг иплар ёрдамида атрофига туялар, ўртасига гумбазсимон масжид тасвири туширилган эскириб кетган дастрўмол эди.

−Ол буни, –деди онам уни қўлимга тутқазиб.- Бу дастрўмол бобонгни бир умр ёнида юрган.

Бобомнинг юртига кетадиган куним эрта турдим. Ўзимда кучли хаяжонни сездим. Бобомнинг юртидан секин-асталик билан Муштарийнинг юртига ҳам айланиб бораётган серқуёш замин ҳақидаги билган ва эшитганларимни энди ўз кўзим билан кўриш имкони пайдо бўлгани мени ғоят таъсирлантириб юборди. Бундан ташқари, Муштарий ҳам кўз олдимдан кетмай қолди.

Отам вақтли ишга кетганди. Шунинг учун уйимиз олдига такси келиб тўхтаганида фақат онам билан хайрлашдим. Онам озгина кўз ёши тўкиб олди, мени қаттиқ бағрига босди, таксига ўтирганимда йиғи аралаш қўлларини силкитди.

−Хеерштрасседаги қабристонга кириб ўтамиз, –дедим ҳайдовчига машина катта йўлга чиққач.

У тушундим дегандек бош ирғаб, йўлида давом этди. Қабристонга етиб келганимизда, қуёш аллақачон теварак-атрофга нур сочишни бошлаганди. У ердаги узун йўлак орқали юриб бориб, бобомнинг қабрини топдим. Кўзим тушган биринчи нарса - қабр устидаги мармартошга ўйиб чизилган бобомнинг сурати бўлди. У гўё менга Исфандиёр қаерга отландинг деятгандек бўлар ва унинг олдига тиз чўкканимда бу сурат янада катталашиб менга шу саволни такрорларди...

−Бобо, сизнинг юртингизга кетяпман,- дедим мармартошни аста сийпалаб суратга аранг тикиларканман.

Қабрдан ҳеч қандай садо чиқмади, бобомнинг сурати эса менга яна ўша саволни берди: 

− Исфандиёр, қаерга отландинг?

**

Caminé hacia la estación del metro Cottbus, aún era temprano. Afuera estaba lloviznando. Cuando llegué a la estación entré a una pequeña cafetería para servirme un café. Junto a la puerta un pobre hombre estaba tocando su violín, canciones agradables pero que no conocía. Algunos pasajeros le dejaban monedas en una taza de cobre, mientras el perro que estaba cerca miraba a la redonda descontento y aullaba como lobo. 

Después de comer mi sándwich, tomé una taza de café con leche. Alguien había dejado la vieja serie de “Bild” sobre la mesa. Mientras lo hojeaba, el metro llegó a la estación y yo dirigí mi atención hacia él, consistente, llegaba siempre puntual. 

En Alemania, la puntualidad es como una enfermedad. Si por ejemplo el metro tiene que llegar a las ocho y cuarto de la mañana, a esa hora llegará siempre. Cuando vi por primera vez a Mushtariy en esta estación, afuera caía un chubasco. Cuando el metro comenzó a moverse yo ya estaba dentro de el. Puedo recordarla, corriendo hacia la entrada para llegar al vagón. Cuando la vi, traté de mantener la puerta abierta parándome entre las puertas, sabía que los trenes no podían avanzar sin cerrar. En cuanto Mushtariy pudo entrar, me dio las gracias. 

- Lo hice porque me sentí mal por ti. 

- Aún así, gracias. Evitaste que llegará media hora tarde. 

Como estaba lloviendo afuera, su cabello suelto escurría, su cara morena goteaba con el agua de lluvia. 

- Parece que olvidaste tu paraguas. 

- Tengo muy mala memoria. La mayoría veces no puedo recordar ni las cosas importantes. 

Su traje era simple, color rosa y negro, pantalones de sastre clásicos, con una bolsa común, y todo esto la hacía parecer sencilla. La paz interior y la reserva en su mirada invitaban a la conversación… 

Después de abandonar la estación, fui hacia la librería Heerstrasse. Después de que Mushtariy dejará ese trabajo otra mujer, que parecía latinoamericana, ocupó el puesto. Era atractiva y morena. En cuanto entré a la tienda, acudió a mí y me preguntó si necesitaba ayuda. Casi no había cambiado la librería. No me quedé mucho ahí, no creí que fuera buena idea comprar algo. Salí con un libro de Kafka, no muy caro, debajo del brazo. 

Todo se veía un poco diferente la primera vez: en cuanto entre pude reconocer a Mushtariy y ella me dio una cálida bienvenida. Ella, también, pudo reconocerme del evento del metro, y me dedicó una pequeña sonrisa, apenas en las comisuras. Después, comenzó a recomendarme libros. 

- Paso casi cualquier momento libre que tengo de la universidad aquí. - me dijo mientras me recomendaba el libro de poesía de Rainer Maria Rilke. 

No le preste mucha atención a lo que estaba diciendo, en ese momento no era inusual. En Alemania, no sólo los estudiantes extranjeros, pero también los locales trabajan en diferentes tiendas, restaurantes y organizaciones por una paga. La razón por la que mantuvo mi atención fue diferente. La mire sorprendido cuando me dijo que era de Uzbekistán. 

- ¿Por qué me ves así? 

- Eres de la tierra natal de mi papá. 

Me miró sorprendida, había pensado que yo era alemán. Físicamente, parezco alemán, ya que me parezco a mi mamá, que es alemana. Era un hombre blanco que hablaba alemán como si fuera su lengua materna. Era de espíritu alemán, aunque mi abuelo había sido uzbeko. Aun cuando nunca nos dijo nada de esto ni a mí ni a mi papá, lo supe después accidentalmente. Encontré un diario que escribió hasta su muerte, incluyendo sus años infantiles, los años de guerra y su vida algunos años antes. Era un niño en ese entonces, mi abuelo escribió que odiaba a Stalin y a los Bolsheviks por haber exiliado a su madre a la helada región de Siberia, por haber asesinado a su padre, y por causar la hambruna artificial y el desasosiego que reinaba en el país. Tal vez fue por ello que se alió a la legión de Tukistan después de presenciar las patéticas consecuencias del cautiverio y haber perdido su vida día tras día en el campo de concentración Buchenvald como otros lo habían hecho durante la guerra. Hasta el final de la guerra mi abuelo estuvo con Ruzi Nazar un amigo y compatriota, activo para no expirar los Bolsheviks. 

En su diario, él escribió que él era de una ciudad llamada Marghilan, que era un lugar hermoso situado en un valle. Yo estaba leyendo sobre la tierra natal de mi abuelo por primera vez y me sobrepasaba el deseo de conocer aún más de él. Hambriento, busque detalles sobre la tierra de mi abuelo, aunque la tensión que se generaba en casa no me lo permitían. 

Había una fotografía en nuestro comedor de mi abuelo con Ruzi Nazar usando los uniformes del ejército Nazi. No importa si era Navidad u otra fecha simbólica, mi abuelo nunca decía una palabra, permanecía con los labios pegados y la cara hierática. Su estado y apariencia me hacían creer que nunca me diría nada. Era especialmente reservado acerca de su tierra natal, y yo no podía soportar las preguntas que se generaban en mi interior. 

Antes de comer, siempre daba gracias en susurros en una lengua desconocida para mí. Oraba orientado hacia el oeste sobre un pequeño tapete con flecos cinco veces al día, pero permanecía alejado de su tierra y de sus memorias. Para librarse de esto se casó con una mujer alemana, crio a mi padre como alemán y le buscó una prometida alemana. Mi papá me crio a la forma alemana, con su lenguaje, sus costumbres, tradiciones. Yo no podía habla otra lengua en mi casa, aunque no había necesidad de la prohibición, ya que todos hablábamos alemán como lengua materna, gracias al esfuerzo de mi abuelo. 

Algunas veces podía preguntarle, lo irritaba demasiado y se oponía al activismo político que se vivía en su tierra, así que aseguraba que no podían acusarlo por la forma en la que actúo. A pesar de su enojo, irritación y incomodidad, no podía entender por qué le puso a mi papá Bakhitiyor, y a mí Isfandiyor parecidos a su nombre, que le recuerda de su tierra. Pareciera un guiño del destino, gracias a su nombre, no contábamos como alemanes, aunque viniéramos de lugares muy lejanos a Turquía. 

Mientras le contaba esto, Mushtariy comenzó a llorar. Su abuelo no había regresado de la guerra. Tal vez, murió con alguna de las balas que mi abuelo disparó. 

- La tierra natal de mi abuelo queda a 80 millas de la mía- me dijo Mushtariy cuando pudo calmarse. 

Después de hablar con ella, me llené de un ardiente deseo de aprender de la ciudad que nos había creado. Marghilan, Andina, Fergana… Mushtariy me contó sobre la majestuosidad de las montañas que enmarcan esos lugares, las tradiciones, las costumbres, y la forma de vivir de las personas con gran entusiasmo. 

Cuando terminé lo que tenía que hacer en el banco me apuré para pasar todo el tiempo posible en la librería. Naturalmente, Mushtariy siempre estaba ahí. Una mano invisible me seguía hasta la librería, y yo me encontraba fascinado con emociones desconocidas pero dulces. Me sentía como si no tuvieron oxígeno, y sólo cuando estaba con ella podía respirar bien, profundamente. 

Pensé en llevarle un ramo de flores o invitarla a cenar a un restaurante elegante, pero nunca le había prestado mucha atención a las mujeres porque soy tímido. Mi valentía se debilitaba y evitaba que pudiera pensar bien. Además, pensaba que era un poco pronto para pedírselo, ya que apenas le había preguntado acerca de la tierra natal de mi abuelo, ya que evitaba otros temas. Día tras día, ella ampliaba mi horizonte y mi conocimiento cuando describía para mí la tierra distante donde mi abuelo había nacido. Como resultado, el deseo comenzó a arder en mí, de conocer y ver una vista panorámica del lugar, estaba obsesionado con la idea. Un día tomé el valor para pedirle a Mushtariy que comiera conmigo. Al principio no confiaba en mí, pero con el tiempo comenzó a considerar mi propuesta. Me pareció extraño, ya que conocía la cultura europea, pero ella no dio la respuesta que cualquier europea soltera daría. 

Recuerdo que ese día comimos juntos. Como era domingo los dos nos sentamos relajados en el restaurante. 

-¿Te gustaría que te enseñara a hablar uzbeko?- me preguntó Mushtariy mientras comía sardinas. 

Yo estaba tomando agua mineral y me sorprendió. 

-¿Cómo? 

Comenzó a enseñarme en el restaurante, pude aprender algunas palabras y frases como “hola”, “¿cómo estás?”, “ten un lindo día”, con la ayuda de Mushtariy. Mientras las pronunciaba, experimenté una emoción extraña. Estaba hablando la legua de mi abuelo por primera vez. Ella volteaba a ver hacia otro lado, y yo la veía, era mi mujer ideal. 

- ¿Sabes qué significa tu nombre? - me preguntó para remediar un silencio incómodo. 

- Por ejemplo, yo sé el significado de Pedro, Paul, Sebastián, porque todos eran nombres de santos. Pero nunca había pensado en el significado de mi nombre. 

- Tu nombre significa “regalo de Dios”

Ella estaba en lo correcto, mi abuelo me había dado ese nombre con un propósito, Mi mamá decía que ella sufrió mucho mientras daba a luz. Mi abuelo sufrió mucho más que mi papá, oraba continuamente hincado en su tapete. 

Después de eso, Muchtariy volteó a ver la calle desde la ventana y me susurró el significado de su nombre. 

-Aunque a ti no te interesa ya te dije. 

Estaba ligado a ella por hilos invisibles en apenas seis meses, lo sentía desde el fondo de mi corazón. Escuchar esto me preocupaba. Me repetía a mí mismo que ella no tenía ninguna razón para quedarse. Me invadió una ola de ansiedad. Sorprendentemente, regresar a su lugar de origen no la hacía muy feliz. 

- Enseñare alemán en la escuela donde yo estudié. - me dijo, desesperada, cuando le pregunte por sus planes a futuro. 

Mientras nos decíamos adiós, ella volteó: 

- Extrañare Alemania para siempre- tratando de no mirarme a los ojos. 

Han pasado tres meses desde que se fue. ¡Tres meses! No está en Berlín, donde las personas caminan como robots debajo de un cielo gris, como dentro del mecanismo de un reloj. Cuando tengo un poco de tiempo paseo por la estación del metro, por la librería y en el restaurante Tornstrasse ahogando las memorias del tiempo pasado con Mushtariy. Paso horas sentado ahí tratando de pronunciar las palabras y las frases del uzbeco que ella me enseñó. 

En la tarde camino desde Heerstrasse hacia Fridixstrasse, donde está mi tierra natal. Mis padres estaban en casa, mi papá estaba ocupado leyendo el periódico. 

Mientras caminaba por el pasillo, mire la foto de mi abuelo con Rusi Nazar. Cuando me acerque a la mesa, él estaba usando un uniforme militar mostrando más su dolor que su nobleza. Mi mamá sirvió un tazón con sopa. 

- Papá, me gustaría visitar la tierra del abuelo. - lo voltee a ver 

Mi papá dejó de leer el periódico, lo dobló a la mitad y me miró con sorpresa. Continúo leyendo como si no pasará nada. Un corto silencio calló. 

- ¿Y, qué pasa con tu trabajo en el banco?  - me preguntó después de un rato. 

- Tomaré vacaciones- le dije. 

- ¿Es demasiado importante que vayas allá? - arrugo la frente

- Déjalo ir…- dijo mi mamá que estaba sentada en la esquina del cuarto. 

 Papá lo pensó por unos momentos y asintió la cabeza. Mi mamá entró al cuarto del abuelo y sacó unas cosas para mí. Era un pañuelo viejo con muchos colores y con camellos en las esquinas. 

- Tómalo, mi mamá me lo dio, tu abuelo siempre lo cargaba consigo cuando seguía vivo. 

Me desperté prematuramente para mi vuelo con emociones fuertes. La oportunidad de ver la tierra soleada de mi abuelo que se convertía en la tierra de Mushtariy. Más aún, cuando yo hechicé a Muchtariy. 

Mi papá se fue muy temprano al trabajo, sólo pude decirle adiós a mi mamá cuando el taxi llegó. Mi mamá lloró mientras me daba un abrazo apretado 

- Primero visitaremos Heerstrasse, le dije al taxista en la autopista. 

Él asintió y siguió manejando. Cuando llegamos al cementerio el sol estaba radiante. Encontré la tumba de mi abuelo y miré la inscripción en el mármol. Pareciera que estuviera preguntando, “¿a dónde vas Isfandiyor?”. Cuando me hinqué frente a él la imagen se hizo más grande. 

- Abuelo, iré a tu tierra, - le dije al mármol mientras miraba la imagen.

Ningún sonido salió de la lápida, de la imagen dejó en mí la pregunta; 

- Isfandiyor, ¿a dónde vas? … 

Traducción: Daniela Sánchez

*Sherzod Artikov, nació en 1985 en la ciudad de Marghilan, Uzbekistan. Se graduó del Instituto Politécnico de Ferghana en el año 2005. Sus trabajos son publicados de manera recurrente en la prensa nacional. Su primer libro de narrativa “Sinfonía de Otoño” fue publicado en el 2020. Fue uno de los ganadores del premio nacional de literatura “Mi Perla Regional” en la categoría prosa. Publicó en revistas electrónicas de Rusia y Ucrania como “Camerton”, “Topos” y “Autográfo”. Así mismo, sus historias han sido publicadas en revistas y páginas electrónicas de Kazajastan, USA, Serbia, Montenegro, Turquía, Bangladesh, Pakistan, Egipto, Eslovenia, Alemania, Grecia, China, Perú, Arabia Saudita, México, Argentina, España, Italia, Bolivia, Costa Rica, Rumania y la India.

"Vivo sin principio" poemas de Sherzod Artikov

I like the autumn

I like the golden look of it

I like the smell of the leaves

The cold rains with a sour taste

And thick mists with a sad sigh.

Now it is springtime outside

It rustles as if dancing

A soft wind blows from the south

Passers pass with a smile on their faces

The abricos tree is blooming madly.

I sit in front of the window like this:

From morning till evening serenely

With a cough on my throat

With a pain in my stomach

With a cup of hot coffee

And a book by Garsia Marquez in my hands.

Sometimes I glance longingly

To nature, to people,  to everyone

And mutter “ oh, where are you my autumn?”

But instead of answer

The cheerful spring again 

Makes a rustling noise there.

Me gusta el otoño

Me gusta su aspecto dorado

Me gusta el olor de las hojas

Las lluvias frías con sabor amargo

Y espesas nieblas con un triste suspiro.

Ahora es primavera afuera

Susurra como si bailara

Un viento suave sopla del sur

Los transeúntes pasan con una sonrisa en sus rostros

El árbol de los abricos está floreciendo locamente.

Me siento frente a la ventana así:

Desde la mañana hasta la tarde serenamente

Con tos en mi garganta

Con un dolor en mi estómago

Con una taza de café caliente

Y un libro de García Márquez en mis manos.

A veces miro con nostalgia

A la naturaleza, a las personas, a todos

Y murmurar “oh, ¿Dónde estás mi otoño?”

Pero en lugar de responder

La alegre primavera otra vez

Hace un crujido allí.

**

I live without principle

Without any instructions whatsoever

Without goddamn idols

Without authorities like God.

My life is so simple:

I get up in the early morning

Run for losing the weight

Taking up boxing in the yard

With an uncomfortably hanging bag.

Then I dress reluctantly before breakfast

And in it I drink hot tea or coffee

Enjoying it fleetingly by closing eyes.

Then with an old-fashioned diplomat 

I rush off to a bloody job

That tires me out

That poisons my soul 

That makes me a painful puppet.

Also in evening without any change

Do like what I did in the morning

Run for losing the weight

Taking up boxing in the yard

And do not forget about tea or coffee.

The same…

Only one change

Before going to bed

I reluctantly get undress instead of dressing.

Vivo sin principio

Sin instrucciones de ningún tipo

Sin malditos ídolos

Sin autoridades como Dios.

Mi vida es tan simple:

Me levanto temprano en la mañana

Corro para bajar de peso

Empezando a boxear en el patio

Con una bolsa que cuelga incómodamente.

Luego me visto de mala gana antes del desayuno

Y en ella bebo té o café caliente

Disfrutando fugazmente cerrando los ojos.

Luego con un diplomático a la antigua

Me apresuro a un maldito trabajo

Eso me cansa

Envenena mi alma

Eso me convierte en una marioneta dolorosa.

También por la noche sin ningún cambio.

Haz como lo que hice por la mañana

Corre para bajar de peso

Empezando a boxear en el patio

Y no te olvides del té o el café.

Lo mismo…

Solo un cambio

Antes de ir a la cama

De mala gana me desvisto en lugar de vestirme

*Sherzod Artikov, nació en 1985 en la ciudad de Marghilan, Uzbekistan. Se graduó del Instituto Politécnico de Ferghana en el año 2005. Sus trabajos son publicados de manera recurrente en la prensa nacional. Su primer libro de narrativa “Sinfonía de Otoño” fue publicado en el 2020. Fue uno de los ganadores del premio nacional de literatura “Mi Perla Regional” en la categoría prosa. Publicó en revistas electrónicas de Rusia y Ucrania como “Camerton”, “Topos” y “Autográfo”. Así mismo, sus historias han sido publicadas en revistas y páginas electrónicas de Kazajastan, USA, Serbia, Montenegro, Turquía, Bangladesh, Pakistan, Egipto, Eslovenia, Alemania, Grecia, China, Perú, Arabia Saudita, México, Argentina, España, Italia, Bolivia, Costa Rica, Rumania y la India.

"Siguiendo un sueño - ОРЗУ ОРТИДАН" relato de Sherzod Artikov

De pronto desperté. Una voz estaba gritando mi nombre desde la calle. Era una manera particular de empezar la mañana.

-¿Tío Nurmat?- le dije sorprendido mientras abría la puerta. Él era mi vecino. Me preguntaba que hacía ahí tan temprano y además tan desabrigado.

-¡Claro que soy yo!-respondió-Te he estado llamando desde hace rato. Me estoy congelando, déjame entrar-

Tío Nurmat era un hombre viejo, debería tener unos setenta años. Era alto y delgado, además de ser tan calvo que no quedaba ningún rastro de cabello en su cabeza. Vivía y tenía el aspecto de un mendigo. 

Su mujer había muerto hace muchos años, dejándolo solo con sus hijas. Ahora, a excepción de ellas dos que lo visitaban de vez en cuando, no tenía más parientes que velaran por él.

Durante su juventud y adultez fue actor, pero por alguna razón, nunca pudo interpretar un rol protagónico. Durante sus cuarenta años en los escenarios solo le habían dado papeles menores, pero su obsesión siempre fue interpretar algún protagónico de Shakespeare como el viejo Rey Lear. El único papel de importancia que alguna vez le dieron fue el de Babchinsky en la obra El Inspector. 

A pesar de haber vivido todo eso, se le veía enérgico y saludable aún. Tampoco sufría de los achaques de la gente de su edad y en cuanto a actitud, se veía como alguien que no esperaba nada de la vida ni que tampoco se quejara de su destino. 

-Ensayé bastante el día de ayer vecino-me dijo mientras entraba buscando la estufa para calentarse un poco-¡No va funcionar, no va a resultar! Me decía mientras pensaba ¿cómo voy a ensayar en la noche? Tengo que hacerlo en la mañana muy temprano pensando que así sería mejor. La otra noche intenté repetir el monologo de la última escena del Rey Lear cuatro veces. Fue en vano. Pero esta mañana la interpretación, de este humilde servidor, salió mucho mejor. Ya verás.

-¿Puedo sentarme en esta silla?-le dije que sí. Mientras lo hacía se frotaba las manos compulsivamente para calentarse. 

Cuando al fin se sintió abrigado me habló -Estaba sentado, así como lo hago ahora frente a ti. No erguido más bien encorvado tal como lo hacía el rey Lear. Él era un hombre viejo, exhausto y sus manos siempre temblaban. Por eso no pudo abrazar los cuerpos de sus hijas cuando murieron-mientras me decía todo eso, sus ojos reflejaban el dolor ante tanta desgracia.

Se quedó absorto por unos momentos. Luego fijó la mirada al vacío, mientras sacaba un pedazo de papel arrugado de su bolsillo. Aparentemente, estaba asumiendo el papel del rey Lear y comenzó a recitar el doloroso monologo con tal pasión que al finalizar dejó caer el pedazo de papel.

-Tengo algunas cosas que afinar y trabajaré en ellas. La última escena es la más difícil- luego se levantó, caminó hacia mí y mirando alrededor me susurró tímido-Incluso hasta los mejores actores se les hace muy difícil la última escena, así que tengo hacerlo lo mejor posible ¿Podrías llevarme estos monólogos? Si mañana regreso al teatro no hay manera que los pueda leer en un pedazo de papel-mientras me decía eso se frotó la sien y tomó un profundo respiro.

-Tengo que resolver ese inconveniente así que mejor regreso a casa- recogió el papel que había dejado caer y raudamente salió de la casa no sin antes darme las gracias por verlo ensayar.

Después que me dejó salí a la calle. Me pasé todo el día trabajando en la biblioteca de la ciudad. Revisé varios libros y encontré mucha información para mi investigación sobre literatura latinoamericana. Regresé por la noche a casa y encontré otra vez al tío Nurmat en la puerta. Golpeaba impaciente la puerta yseguía con la misma ropa que tenía en la mañana.

-Ah, ¿No estabas en casa?- me dijo al verme.

-Fui a la biblioteca- le respondí señalando los libros que traía

-Fui al teatro hoy-dijo ignorando los libros-quise hablar con el director para ver la posibilidad de regresar al teatro. Lo esperé mucho tiempo afuera de su oficina, pero nunca salió a recibirme. Mañana lo volveré a intentar. Le diré que decidí volver a trabajar y que haré el papel del rey Lear-

Al día siguiente pasé por su casa. La ventana que daba a la calle estaba abierta de par en par y por ahí asomó el tío Nurmat- ¡mi querido vecino! -gritó mientras movía las manos efusivamente– me encontré con el director. Le hablé de mi propuesta, la cual escuchó atentamente y vio con buenos ojos un posible regreso. Sin embargo, me dijo que por el momento no tenía vacantes en el teatro pero que me tendría en cuenta apenas hubiera algo. Es más, me dijo que me llamaría tan pronto como se abriera una plaza.

Durante los siguientes tres días, no vi al tío Nurmat. Recién al cuarto día me encontré con él y lo vi bastante fastidiado-sin vergüenzas, sin vergüenzas-repetía incesantemente. Me afectó verlo así, por lo que lo invité a casa para que se calmara. Se sentó cerca a la estufa como siempre.

 -Mis hijas estuvieron aquí-había una pizca de rabia en su voz mientras gesticulaba, ambas cosas no eran usuales en él

-Les dije que volvería al teatro y ¿sabes lo que me dijeron? Que estaba muy viejo para eso, que no era trabajo para mí y que nunca me tomarían en cuenta.

¡Pero si este es el momento perfecto para hacer ese papel! Estoy en la edad indicada. El rey Lear tenía la misma edad que yo-repentinamente se paró y comenzó a caminar de un lado al otro de la habitación con las manos a la espalda.

Repentinamente se paró frente a mí y mirándome me dijo -Tú lo viste, ¿no es cierto? Viste que pude interpretar el papel, que estaba metido en él. Escuchaste con tus propios oídos la expresividad de mi monologo. Ellas no han visto ni escuchado todo eso. Lo que ellas me dijeron me ha dolido en el alma.

No le presté mucha atención. Estaba distraído leyendo algunos apuntes sobre Mario Benedetti que usaría para mi trabajo de investigación. Pero no podía concentrarme teniendo al tío Nurmat tan nervioso. El agua, que estaba en el hervidor, sonó indicando que estaba lista. Decidí preparar un poco de té.

-El té eleva la presión-dijo el tío Nurmat. Se notaba que no estaba sediento así que dejo la taza que le ofrecí a un lado.

-Tío, de repente tus hijas te están diciendo la verdad-se lo dije sin ánimos de ofender mientras terminaba mi té. El me miró con cierta decepción y contestó-Ellas no saben nada-

Esta casa la había alquilado para vivir en la ciudad y estar cerca a mi trabajo en el Instituto. Este consumía bastante tiempo últimamente por lo que las visitas a mis padres, en mi pueblo natal, se pospusieron varias veces. Pero ahora estaba de vacaciones y había decidido visitarlos.

-Mañana me voy al pueblo-se lo dije cuando vi que el tío se había calmado un poco-Creo que estaré con mis padres dos o tres días quizás hasta una semana-

El simplemente asintió como dando su aprobación- Está bien. Hasta entonces, dudo que el director de teatro me llame o venga a verme-

Los días de enero se sentían más fríos que en la ciudad por lo que decidí no moverme hasta que mejorara el tiempo.El tiempo lo aproveché para continuar mi investigación sin interrupciones.Los días transcurrían bastantes lentos traduciendo a Benedetti del español al uzbeko. 

Cuando finalmente sentí que había terminado el trabajo, decidí regresar a la ciudad. Para entonces ya habían pasado quince días en el pueblo.

Ese día una fuerte nevada se produjo en la zona. La nieve se había acumulado hasta las rodillas y los caminos estaban resbaladizos. Si caminar era peligroso más lo era el conducir. Todos los que lo hacían se movían tan lento que hasta en los taxis el velocímetro apenas si se movía.

Ya en la ciudad, y cerca a mi casa, vi una ambulancia en la puerta de tío Nurmat. El conductor estaba acurrucado al volante mientras esperaba. Un paramédico salía de la casa con sus instrumentos en la mano. Se sentó en las gradas de la puerta, se le notaba cansado. 

Me bajé del taxi en el que venía e inmediatamente entré a la casa del tío. Allí estaba la hija mayor, Zarifa, que estaba llenando un tazón de agua. Me saludó y le pregunté por la salud del tío. Él estaba echado en la cama, mirando al cielo como perdido. Tenía una venda blanca en la cabeza.

-Ayer tomó demasiado y se resbaló. Se ha lastimado la cabeza y la espalda-me respondió Zarifa. Mientras la escuchaba me senté en una silla cercana a la cama y dejé mis cosas a un lado.

-El director todavía no me ha llamado -el tío reaccionó de inmediato al verme.

Hubo un momento de silencio después de lo que me dijo. Miré alrededor, la estufa estaba sin usar desde hace un buen tiempo. Había un armario inclinado con una docena de libros y la cama estaba bastante maltratada.Completaba la escena una vieja silla que andaba por ahí. También pude ver un viejo teléfono cerca a la ventana y junto a esta una botella de vino vacía. Había muchas sábanas apiladas y unas jeringas recién usadas. La habitación se sentía fría y abandonada.

Viendo la situación, me dediqué a traer algo de leña que había en el patio para calentar la estufa.

-Vecino, mira el teléfono porque no suena ¿no estará malogrado?– en su voz noté cierto grado de ansiedad.

-No, todo está bien con él -se lo dije revisando el teléfono más por él que por mí. Luego saqué unos fósforos de mi bolsillo y encendí la estufa.

-¡Qué bueno!, si el director llama se escuchará-se le veía aliviado con lo que dije.

Pronto la estufa estaba ya caliente y comenzó a sentirse una sensación de tibieza por la habitación. Zarifa, que había estado fumándose acercó para calentarse.

-Me he memorizado todos los monólogos y diálogos del rey Lear-nos dijo. Zarifa decidió marcharse al patio para no seguir escuchando.

Él quería mover la cabeza mientras hablaba, pero la herida no le dejaba. Solo podía mover los ojos.

-Sin embargo, no han llamadas del teatro. Todos estos días he esperado, pero no hay noticias-

Dijo todo esto en un último esfuerza antes de dormir. El paramédico le había puesto unos sedantes a la inyección para el dolor. 

La calma no duró mucho tiempo. Zamira, la hija menor, llegó de un momento a otro y entró intempestivamente a la casa y luego a la habitación. Al ver las sábanas apiladas, las comenzó a ordenar una por una y cuando terminó se sentó en el borde de la cama.

-Debemos ir al hospital inmediatamente -dijo ella mientras veía que su padre se despertaba de un sobre salto. Él la miró sorprendido al igual que Zafira que entraba a la habitación con una taza de té

-No iré al hospital. Estoy esperando una llamada del teatro- las hijas hicieronunos gestos de desaprobación al escucharlo.

-Ellos no te llamarán -Zamira contestó -¿Y sabes por qué no lo harán? Porque no te necesitan. Hay una docena de actores que pueden interpretar ese bendito papel. Y todos ellos son uno más talentoso que el otro. El director no te dará el papel, se lo dará a cualquiera de ellos. Además, si no te dieron ese papel cuando trabajabas con ellos, ¿crees que lo harían ahora? –

-Mi hermana tiene razón-la voz de Zarifa se escuchó desde la puerta del dormitorio-Toda tu vida has soñado con tener el papel del rey Lear. Gran parte de tu vida y juventud la has desperdiciado en ese sueño. Pero nunca pasó, no estuvo ni estará en tu destino. Ahora estás viejo y ya no estás en edad como para cumplir un sueño.

El tío Nurmat suspiró profundamente- ustedes…ustedes dos…lárguense de aquí -les dijo mientras se agarraba al borde de la cama con todas sus fuerzas. Ellas acataron la orden en silencio.

Después de que se fueron, se volvió a acostar, pero mirando fijamente la puerta. Cuando volvió a hablar no pude distinguir si lo hacía para mí o para él.

-Toda mi vida me la he pasado de cuidando de mis dos hijas, nunca tuve tiempo para mis sueños. Todos mis colegas llegaban temprano al teatro bien vestidos y peinados, mientras que yo iba con ropa vieja y con una barba sin afeitar de semanas. No tenía el tiempo para cuidarme. Todo mi tiempo se iba entre cuidar a mis hijas y la enfermedad de mi esposa. Yo las bañaba, las alimentaba, las llevaba primero al jardín y luego a la escuela, hacia las tareas con ellas y si se enfermaban pues las llevaba al hospital y me quedaba con ellas todo el tiempo necesario. Por eso nunca pude trabajar en el teatro como lo había soñado. Tenía el talento, pero no pude explotarlo mientras cuidaba a mis hijas.

Cuando por fin me dieron algunos papeles para interpretar, por lo general, recibía muchas reprimendas del director de escena. No era solamente porque no interpretaba el papel a la perfección sino porque no podía memorizar bien los textos. Nunca pude trabajar en mí, como los otros. No leía libros y tampoco pude desarrollar mis diálogos. Las veinticuatro horas del día me las pasaba pensando en mis hijas.

Ante los ojos del director de escena yo era un actor inepto, incapaz de interpretar cualquier papel y totalmente irresponsable.Y fue así como me relegaron de a poco, con cada vez menos papeles por interpretar. En algún momento dejé de actuar por meses o sino me daban papeles muy ocasionales y sin importancia, incluso llegando a darme papeles menores en obras poco populares, en donde apenas si aparecía con dos o tres líneas. y entonces, de un momento a otro, dejaron de llamarme.  

El tío Nurmat, guardó silencio mirando abatido al teléfono. Tenía los ojos llenos de lágrimas que comenzaron a caer por sus mejillas -mi vida nunca ha seguido un sueño -dijo cerrando los ojos para contener las lágrimas.

La madera en la estufa se había consumido completamente, por lo que el calor en la habitación había disminuido bastante. Fui por otro atado al jardín.

Mientras estaba tratando de prender nuevamente la estufa, la puerta de la casa se abrió repentinamente. Era el mismo paramédico que había visto en la mañana.

-Trataremos de llevar a tu padre al hospital -le dijo a Zamira, que había venido con él, casi como disculpándose -él no quiere ir por su propia voluntad-

-Un hombre se vuelve tan caprichoso cuando envejece -atinó a decir ella mientras se acercaba avergonzada a la cama de su padre.

Dos hombres, también paramédicos, levantaron cuidadosamente al tío Nurmat para luego ponerlo en una camilla. El nopuso resistencia, ni siquiera abrió los ojos.

La escena me incomodaba así que me alejé hacia la ventana. Cuando se fueron me quedé un rato solo en la habitación. Trozos de hojas en las que estaban escritos los monólogos del rey Lear estaban esparcidas por el alfeizar de la ventana, entre las botellas de vino, las jeringas y el teléfono. 

-Voy a ventilar y ordenar un poco la habitación -viendo a Zarifa parada en el umbral de la puerta, decidí que lo mejor era ir al corredor para que hiciera sus cosas. 

Me quedé ahí, apoyado contra la pared pensativo. Repentinamente el teléfono sonó. Después de un rato escuché logré escuchar la voz de Zarifa respondiendo la llamada

-¿Ya hospitalizaron a papá?. Porque estoy aireando la habitación-

Octubre, 2019

**

                

Эрталаб бехос уйғониб кетдим. Кимдир мени баланд овозда чақираётганди. Овоз кўчадан келарди. 

−Нурмат амаки,- дедим дарвозани очгач, қаршимда кутилмаганда жудаям юпун кийиниб олган қўшнимни кўриб.

−Мен... мен,- деди у шоша-пиша.- Кўпдан бери чақираман. Совуқда қотиб қолдим. Ичкарига кирайлик.

Нурмат амаки етмиш ёшлардаги, жуда ориқ, бўйи паст, кексайган бўлишига қарамай сочларининг бир туки ҳам тўкилмаган киши бўлиб, уйида бир ўзи яшарди. Хотини анча йиллар бурун қазоси етиб уни ташлаб кетган, иккита қизи  баъзи-баъзида кўргани келиб туришар ва шуларни ҳисобга олмаганда бошқа иссиқ-совуғидан хабар олиб турадиган бирорта қон-қариндоши  йўқ эди.

У умри давомида фақат иккинчи даражали ҳамда эпизодик ролларни ижро этиб кексайган,  Шекспир қаҳрамонларини саҳнада гавдалантириш орзуси ушалмай армонга айланган  ўртамиёна, нафақадаги бир театр актёри эди. Театрдаги фаолияти давомида эсда қолган ягона сезиларли роли “Ревизор” спектаклидаги  Бобчинский бўлган бу инсон табиатан самимий, кексаларга хос бўлган ўжарликдан четда қолган, юмшоқтабиат ва серғайрат кишилар тоифасидан бўлиб, шу ёшида уни хаётдан сўрайдиган ёки нолийдиган ҳеч нимаси қолмаганди. Аммо негадир Шекспирнинг “Қирол Лир” асаридаги кекса қиролнинг ролини қирқ йиллик актёрлик фаолияти давомида ўйнай олмаганидан хуноб бўлиб яшарди. 

−Кеча роса репетиция қилдим, қўшни,- деди у совқотиб кетганидан мендан ҳам олдин хонага кириб тўғри печнинг олдига бориб исинаркан.- Бўлмади. Ўхшамади. Шунда ўзимга ўзим кечқурун ҳам репетиция қиладими, тонгда барвақт уйғониб репетиция қилиш лозим, дедим. Бу борада адашмабман. Шўрлик қиролнинг охирги саҳнадаги монологи бор-ку, ана ўшани кечқурун тўрт марта қайтаргандим. Ўхшамаганди. Тонгда бўлса қарорим иш бериб каминанинг ижроси кечқурундагига қараганда дурустроқ чиқди. 

У шундай деб қоқсуяк қўлларини бир-бирига ишқаб қўйди. 

−Стулга ўтирсам майлими?-давом этди танасига иссиқ югурди шекилли, печнинг олдидан узоқлашаркан.- Бир қаранг-да. Мана бундай ўтирдим. Тўғри эмас. Сал букчайиб. Қирол Лир шундай ўтиради. У кекса, кучдан қолган-да. Қўллари доим қалтираб туради. Шу туфайли қизининг жонсиз танасини ҳам махкам қучолмайди. Бундан ташқари унинг жонсизлигига ишонгиси келмай, кўзларини катта-катта қилиб очади. 

У кўзларини айтганидек қилиб очди, орада камзулининг чўнтагидан йиртилиб кетиш арафасида турган қандайдир қоғозни чиқарди ва пировардида, қирол Лирнинг охирги саҳнадаги  ҳолатига тушиб, қоғозга қарай-қарай бўғиқ овозда қайғули монологни ўқий бошлади. 

−Айрим камчиликлар устида ишлашим керак,-деди монолог ниҳоялагач.- Асосан, шу охирги саҳна устида мени машаққатли меҳнат кутяпти. Ўзиям энг мураккаб саҳна шу-да. 

У ўрнидан туриб ёнимга келди-да, дастлаб атрофга аланглаб чиқди.

−Ҳатто, буюк актёрлар ҳам шу охирги саҳнани аранг уддалашган,- деди сўнг  қулоғимга яқин келиб.- Монологларга жиддий ёндошишим, уларни ёд олишим керак. Қачонгача қоғозга ёзиб уларни ёнимда олиб юраман? Эрта-индин театрга қайтсам, томошабинни олдига чиққанимда бунинг ҳечам иложи бўлмайди-ку. 

У гапиришдан тўхтаб, энди кўрсаткич бармоғи билан чаккасини нуқишга тушди.

−Мен ҳозир уйга кириб шу муаммо устида ишламасам бўлмайди. 

Наздида рўй бериши эҳтимоли юқори бўлган фавқулоддаги шу ҳодисаларни ўйлаб, у шоша-пиша ўрнидан турди ҳамда боя ўзи стул устида қолдирган қирол Лирнинг монологи битилган  қоғозни олиб, менга репетициясини кузатганим учун миннатдорчилик билдирганча хонадан чиқиб кетди.

У чиқиб кетгач, мен ҳам кийиниб кўчага чиқдим. Кун бўйи шаҳар марказий кутубхонасида бўлдим. У ерда Лотин Америкаси адабиёти ҳақида ёзаётган илмий ишим учун турли рисола ва китобларни титкилаб маълумот йиғдим. Кечга яқин уйга қайтганимда, Нурмат амакини яна дарвозам олдида учратдим. У худди эрталабкидек юпун кийиниб олиб, қўлини мушт қилганча тинмай дарвозамни тақиллатарди.

−Э, уйдамасмидингиз?- деди мени кўриб ва ёнимга келди.

−Кутубхонага кетгандим,- дедим унга қўлимдаги китобларни кўрсатиб 

−Бугун театрга бордим,- деди у китобларга аҳамият бермай.- Ишга қайтишимни директор билан маслаҳатлашгани. Хонасининг олдида уни роса кутдим. Лекин келмади. Эртага яна бораман. Унга ишга қайтишимни айтаман. Ишга қайтиб, қирол Лирни ўйнайман.  

Эртасига унинг уйи олдидан ўтаётганимда, уйнинг кўча томонга қараган деразалари шарақ этиб очилиб, деразанинг олдида у пайдо бўлди.

−Қўшни,- деди менга қўлларини силкитиб бақираркан.- Театрга бориб директорга учрадим. У келди. Мақсадимни унга айтгандим, мени диққат билан эшитди. Қайтишимга ижобий қаради. Фақат бу иш бир оз кечиктирилади шекилли, чунки театрда ҳозир бўш жой йўқ экан. Бўш жой бўлиши билан менга телефон орқали хабар беришаркан.

Кейинги уч кун мобайнида Нурмат амаки бошқа олдимга чиқмади. Фақат учинчи куни ўтибгина чиқди. У ғоятда асабий кўринарди.

−Ярамаслар, ярамаслар,- такрорларди бетиним.

У доимгидек печнинг олдига бориб ўтирди. Кўринишидан ким биландир жанжаллашганга ўхшарди.

−Қизларим келишганди,- деди  табиатига хос бўлмаган ғазаб билан.- Театрга қайтишимни айтгандим, улар бу фикримни маъқуллашмади. Кексайдингиз, ишлай олмайсиз, дейишди. Кексайибман, ишлай олмас эканман. Бундан чиқди қирол Лирни ҳам ўйнай олмас эканман-да. Йўқ, бунақаси кетмайди. Ҳозир уни айни ўйнайдиган пайтим. Ёшим хам тўғри келади. Қирол Лир етмиш ёш атрофида бўлган. 

У ўрнидан сапчиб оёққа туриб, қўлларини орқасига қилиб олганича хонада бемақсад у ёқдан бу ёққа юра бошлади. 

−Ахир сиз кўрдингиз, тўғрими?- деди баногоҳ қаршимда тўхтаб. – Қирол Лирни ўйнай олишимни, унинг аҳволини,  руҳиятини чуқур ўрганганимни ўз кўзларингиз билан кўрдингиз.Унинг монологини таъсирли қилиб ўқиганимни қулоқларингиз билан эшитдингиз.  Улар эса кўришгани йўқ, эшитишгани ҳам йўқ. Шунга бемаза гапларни гапириб дилимни хуфтон қилишяпти. 

Мен қилаётган ишимдан бошимни кўтариб унга юзландим. Марио Бенедеттининг портретига чизгиларим ҳам бир чеккада қолиб кетди. Бу илмий ишимнинг бир қисми эди. Нурмат амакини ҳануз асабий ҳолдалигини кўргач, қўлим ишга бормади. Бу орада хонанинг бир бурчидаги электр чойнакдаги  сув варақлаб қайнади. Ўрнимдан  туриб чой дамладим. 

−Шу тобда чой қон босимимни кўтариб юборади,- деди Нурмат амаки унга  чой узатгандим, ичгиси келмай пиёлани токчага қўйиб.

Мен ўзимга қуйган чойни охиригача ичдим-да:

−Амаки, балки қизларингиз ҳақ гапни айтишаётгандир,- дедим пиёланинг тагида қолган шамаларга маъносиз тикилиб.

Нурмат амаки шунда менга маҳзунлик билан қаради. 

−Улар ҳеч нимани билишмайди.

Бу ерда мен ижарада турардим. Институтда ишлаш билан бирга илмий ишни ёзиш кўп вақтимни олгани учун қишлоққа, ота-онамнинг олдига бориб уларни йўқлаб туришим баъзида чўзилиб кетарди. Шу кунларда институт кафедрасидаги ишимдан таътилга чиққаним боис эндиликда уларни йўқлаб келишга менда етарлича фурсат юзага келганди.

−Эртага қишлоққа кетяпман,- дедим Нурмат амакига у бир оз ҳовуридан тушганини сезгач.- Ота-онамни кўриб келгани. Икки-уч кунга. Балки бир ҳафтагадир.

У яхши дегандек бошини қимирлатиб қўйди.

−Унгача менгаям театрдан қўнғироқ қилиб қолишади.

Қишлоқда икки хафта қолиб кетдим. Январнинг совуқ об-ҳавоси у ерда янаям билинди. Шунинг учун ташқарига чиқмай, хонамнинг ичига қамалиб олиб илмий ишимни давом эттирдим. Хатто ана шундай зерикарли кунларнинг бирида Бенедеттининг битта ҳикоясини қизиқишда ўзбек тилига ўгирдим. Шаҳарга қайтадиган кунимдан бир кун олдин гупиллаб қор ёғди. Тизза бўйи қор. Йўллар сирпанчиқ бўлиб пиёда юришдан ташқари машинада юриш ҳам қийинлашиб кетди. Паст тезликда юргани учун спидометри ишлаб-ишламаётгандек тасаввур уйғотган таксида бир амаллаб шаҳаргача келиб олдим. Уйим олдида ундан тушганимда, негадир Нурмат амакининг уйи олдида турган “тез ёрдам” машинасига кўзим тушди. Унинг ичидаги ҳайдовчи машина ролига қунишиб олганча қимир этмасди.  Бир оз ўтиб, уйнинг ичидан қўлига тиббиёт анжомлари солинадиган темир жомадон кўтариб олган фельдшер йигит чиқди ва унинг олди ўриндиғига ўтирди. Машина жойидан секин қўзғалиб юриб кетди. 

Такси ҳайдовчиси билан хисоб-китоб қилгач, уйимга  кирмай тўғри Нурмат амакининг уйи томон юрдим. Кирсам эшик олдида унинг катта қизи Зарифа қудуқдан сув оляпти. Мени кўриб саломлашди. Ундан хол-аҳвол сўраб, ичкарига кирдим. Хонанинг ичида  Нурмат амаки кўзларини шифтга тикканча каравотда ётар, унинг боши оппоқ бинт билан ўраб ташланганди. 

−Кеча ўлгудек ичган эканлар. Қорда сирпаниб кетибдилар,- деди ортимдан ичкарига кирган Зарифа.- Орқа миялари  шикастланибди.

Мен нарсаларимни четроққа қўйиб, секин  каравотнинг олдига бордим ва у ерда турган стулга чўккаладим.  

−Театрдан ҳали қўнғироқ қилишмади,- деди Нурмат амаки мени кўргач.

Орага бир зум сукунат оралади. Мен бу вақтда хонага кўз ташладим. Хонада шу шалдироқ каравот билан эски стулдан ташқари ичига ўт қаланмаган печь, йигирмага яқин китобдан иборат эшиги қийшайиб ётган шкаф бор эди. Бундан ташқари парда тортилмаган дераза токчасида эски телефон аппарати турар, унинг ёнида  бўм-бўш вино шишаси билан бир уюм қоғоз ҳамда икки-учта ишлатилган шприцлар ҳар тарафга сочилиб, тартибсиз ҳолда ётарди. Хонанинг ичи ниҳоятда совуқ эди.

−Қўшни,- деди Нурмат амаки ҳовлидан ўтин олиб келиб, уларни  ёқиш учун печнинг ичига жойлаётганимда безовталаниб.- Телефон аппаратини бир қаранг-чи, сими жойидамикин, узилиб кетмадимикин?

−Сими узилмаган, жойида,- дедим қўлимдаги гугуртни чақиб ёндиришдан олдин телефон аппарати турган томонга бир қараб қўйиб.

−Узилмаган бўлса яхши,- деди у жавобимдан қониқиш ҳосил қилгач.- Қўнғироқ қилишса жиринглайди.

Кўп ўтмай ўтинлар қасир-қусир овоз чиқариб, печь гуриллаб ёнишга тушди. Хонанинг ичида иссиқнинг тафти бир мунча билинди. Мўридан чиқаётган тутунни кўрди шекилли, ҳовлида иш қилиб юрган Зарифа ичкарига кириб совуқ қотган қўлларини печга тутиб иситди.

−Кекса қиролнинг ҳамма гаплари ва монологларини ёдладим,- деди Нурмат амаки қизи исиниб бўлиб, ҳовлига чиқиб кетгач.

У сирпаниб йиқилиши оқибатида лат еган бошини қимирлата олмай қолганди. Шу боис гапирганида фақат кўзларини мен томонга бурарди.

−Бироқ театрдан қўнғироқ қилишмаяпти. Ҳар куни кутаман. Қўнғироқдан дарак йўқ. 

Ҳали фельдшер йигит унга оғриқ қолдирувчи укол қилганида, унинг таркибига ухлатадиган доридан ҳам қўшган чоғи, Нурмат амаки сал ўтиб ухлаб қолди. Кичик қизи Замира келганида ухлаб ётарди. Замира хонага кириши билан тўғри токча томон юрди ва у ерда сочилиб ётган қоғозларни қўлига олиб, майда-майда қилиб йиртиб ташлади. Бу ишни якунлагач, келиб отаси ётган каравотнинг четига ўтирди.

 −Қайсарлик қилмай касалхонага ётасиз,-деди  Нурмат амаки уйғонгач, унга яқин келиб.

Нурмат амаки гўё ҳеч нимага тушунмагандек бир унга, бир хонага чойнак кўтариб кирган катта қизига пича анграйиб қараб қолди.

−Касалхонага ётмайман. Менга ҳадемай театрдан қўнғироқ қилишади.

Унинг гапини эшитиб қизлари бирин-кетин бошларини чангаллашди.

−Қўнғироқ қилишмайди,- деди Замира оғир уҳ тортиб.- Биласизми нега? Чунки уларга сиз керак эмассиз. У ерда қирол Лирнинг ролини ўйнайдиган ўнлаб актёрлар бор. Ҳаммаси бир-биридан истеъдодли. Улар турганида сизга бу ролни топширишмайди. Худди шундай. Ишлаб юрган пайтингизда топширишмаган, ҳозир топширишармиди? 

−Синглим тўғри гапни айтяпти, - деди катта қизи Зарифа остонада турганича.- Қирол Лирни ўйнашни бир умр орзу қилиб яшадингиз. Ёшлигингиз ва умрингизни катта қисми шу орзу ортидан ўтиб кетди. Аммо, насиб қилмаган экан. Энди кексайдингиз. Энди бу орзу ортидан чопиб юрадиган ёшда эмассиз.  

Нурмат амаки бор кучи билан тўшагининг четини ғижимлади-да, оғир-оғир нафас олди.

−Хонадан чиқиб кетинглар. Икковинг ҳам. 

Улар чиқиб кетишгач, эшикдан кўзини узмай  бир неча дақиқа гапирмай ётди. Кейин ўзига ўзи гапирдими ё менгами – тўғриси, буни ажрата олмадим.

−Умрим орзум ортидан эмас, аслида уларнинг ортидан ўтиб кетди. Театрга ҳамма эрталаб озода кийимда ва тараниб-нетиб келса, мен эгнимда оҳори бузилган кийимлар билан соч-соқолимга ҳафталаб устара тегмаган ҳолда келардим, чунки ўзимга қараш учун менда фурсат бўлмасди. Хотиним касалманд бўлгани учун қизларимнинг кундалик ташвишлари менинг бўйнимда эди. Уларга қарардим, ювинтирардим, овқатлантирардим, боғчага ва мактабга олиб борардим, бирга дарсларини тайёрлардим, касал бўлишса бир неча кун касалхонада олиб ётардим. Шу сабабдан театрда ўзим ҳоҳлагандек ишлай олмадим. Истеъдод менда ҳам бор эди. Фақат кўп вақтим қизларимга қараш билан ўтарди. Бунинг натижасида театрда  бирорта спектакль қўйиладиган бўлса режиссёрлардан кўп танбеҳ эшитардим, боиси менга топширилган ролларни маромига етказиб ижро этиш тугул ундаги персонажларнинг гаплари ва монологларини ҳам тузукроқ ёд ола билмасдим. Бошқалар каби ўз устимда деярли ишламасдим, китоб ўқимасдим, нутқимни ривожлантирмасдим. Хаёлим йигирма тўрт соат қизларимда бўларди. 

Кейинчалик бора-бора менга роль ҳам топширмай қўйишди. Ҳамма режиссёрларнинг назарида истеъдодсиз, ролга маъсулият билан ёндошмайдиган актёр бўлиб қолдим ва кўпинча спекталларга роллар тақсимланаётганида мени четлаб ўтадиган бўлишди. Мен керак бўлса, ойлаб роль ўйнамасдим. Айрим ҳолларда, тасодифан роль топширишарди. Бироқ, бу роллар ўртамиёна спектакллардаги аҳамияти йўқ, майда эпизодик роллар бўлар ва менинг ролим баъзида иккита ёки учта жумлани айтишнигина ўз ичига оларди, холос...

Нурмат амаки токчада турган телефон томон маъюс нигоҳ ташлаганча жим қолди. Унинг кўзларида кутилмаганда ёш қалқиб, яноғигача оқиб тушди.

−Умрим асло орзум ортидан ўтмади,- деди бир маҳал кўзларини юмаркан.

Печдаги ўтинлар ёниб улгурганга ўхшади, чунки печь турган ердан  елкамга урилаётган иссиқнинг тафти анча камайди. Ташқарига чиқиб, яна бир даста ўтин олиб келдим. Уларни печнинг ичига солаётганимда, эшик очилиб остонада эрталабки фельдшер йигит пайдо бўлди.

−Хали касалхонага олиб кетмоқчи бўлдик,- деди у ортидан хонага кирган Замирага айб мендамас қабилида.- Ўзлари унамадилар.

−Одам кексайганида шунақа инжиқ бўлиб қолади,- деди Замира отаси  ётган томонга ҳижолат аралаш кўз югуртириб.

Нурмат амакини икки киши замбилга авайлаб ётқизишди ва тезда касалхонага олиб кетишди. У айтарли қаршилик кўрсатмади. Кўзлариниям очмади. 

 Хонада бир муддат ўзим ёлғиз қолгач, деразанинг олдига бордим. Унинг токчасида қирол Лирнинг монологи ва сўзлари битилган қоғозлар майдаланган ҳолда, айримлари вино шишаси ва шприцларнинг атрофида, айримлари эса телефон аппаратининг рақамларини беркитганча сочилиб ётарди.

−Хонани бир оз шамоллатиб, тозалаб олсам дегандим.

Остонада турган Зарифани кўриб хонани бўшатиш учун йўлакка чиқдим. Йўлакда бир оз деворни ушлаб ўйчан турдим. Шунда ичкаридан телефоннинг жиринглагани эшитилди. Бир оз ўтиб гўшакни кўтарган Зарифанинг овози эшитилди.

−Касалхонага жойлаштирдингми? Мен хонани шамоллатяпман, деворларигача ҳидланиб кетибди.

 2019 йил, Октябрь

Шерзод Ортиқов

*Sherzod Artikov nació en 1985 en la ciudad de Marghilan, Uzbekistan. Se graduó del Instituto Politécnico de Ferghana en el año 2005. Sus trabajos son publicados de manera recurrente en la prensa nacional. Su primer libro de narrativa “Sinfonía de Otoño” fue publicado en el 2020.

Fue uno de los ganadores del premio nacional de literatura “Mi Perla Regional” en la categoría prosa. Publicó en revistas electrónicas de Rusia y Ucrania como “Camerton”, “Topos” y “Autográfo”. Así mismo, sus historias han sido publicadas en revistas y páginas electrónicas de Kazajastan, USA, Serbia, Montenegro, Turquía, Bangladesh, Pakistan, Egipto, Eslovenia, Alemania, Grecia, China, Perú, Arabia Saudita, México, Argentina, España, Italia, Bolivia, Costa Rica, Rumania y la India.